Ғалымдар Мариан шұңғымасының түбінен 7000-нан астам микроорганизм түрін анықтады
Мариан шұңғымасы шамамен 11 шақырым тереңдікке дейін созылады. Жақында жүзеге асырылған MEER халықаралық ғылыми жобасы бұл аймақта бұрын ғылымға белгісіз болған мыңдаған микроорганизмдердің тіршілік ететінін көрсетті.
Экспедиция барысында ғалымдар 7000-нан астам микроорганизм түрін анықтаған. Олардың шамамен 89 пайызы бұған дейін ғылыми әдебиетте сипатталмаған. Бұл деректер мұхиттың терең қабаттарындағы биологиялық әртүрлілік деңгейі бұрын болжанғаннан әлдеқайда жоғары екенін көрсетеді.
Калифорния университетінің (Сан-Диего) ғалымы Дуглас Бартлетт бастаған зерттеу тобы микроорганизмдердің жоғары қысым, төмен температура және толық қараңғылық жағдайында өмір сүру үшін әртүрлі эволюциялық стратегияларды қалыптастырғанын анықтады. Кейбір түрлер шағын әрі маманданған геномдарға ие болса, басқалары қоршаған ортаға икемді бейімделуге мүмкіндік беретін күрделі генетикалық құрылымдармен ерекшеленеді. Сонымен қатар бірқатар микроорганизмдердің энергия көзі ретінде көміртек тотығын пайдаланатыны белгілі болды.
Зерттеу барысында терең суда тіршілік ететін амфиподтар деп аталатын ұсақ шаянтәрізділерге де ерекше назар аударылды. Олардың асқазанында өмір сүретін Psychromonas бактериялары жасушаларды аса жоғары қысымнан қорғайтын триметиламин-N-оксид (TMAO) затын түзуге көмектеседі. Бұл симбиоз экстремалды ортада тіршілікті сақтаудың маңызды механизмі болып саналады.
Генетикалық талдау үш шақырымнан терең мекендейтін балықтардың барлығында ұқсас бейімделу өзгерістері бар екенін көрсетті. Мұндай өзгерістер ақуыздардың жоғары қысым жағдайында да қалыпты жұмыс істеуіне мүмкіндік береді. Ғалымдардың бағалауынша, кейбір тереңсулы жыланбалықтар хадальды аймаққа шамамен 100 миллион жыл бұрын бейімделген және динозаврлардың жойылып кету кезеңінен аман өткен. Ал ұлу-балықтар бұл экожүйелерде шамамен 20 миллион жыл бұрын пайда болған.
Зерттеулер Қытайдың «Фэндоучжэ» тереңсулы аппараты арқылы жүргізілді. Үш адамды мұхит түбіне жеткізе алатын бұл құрылғы ғылыми деректер жинаумен қатар, адам қызметінің іздерін де тіркеген. Экспедиция мүшелері шұңғыма түбінен пластик пакеттерді, бөтелкелерді және тұрмыстық қалдықтарды анықтаған.
Ғалымдардың пікірінше, бұл жаңалықтар терең мұхит экожүйелерінің төзімділігін ғана емес, адамзаттың планетаның ең шалғай аймақтарына дейін әсер етіп отырғанын көрсетеді. Қазіргі таңда дүниежүзілік мұхиттың хадальды аймағының шамамен 80 пайызы әлі толық зерттелмеген. Сондықтан бұл өңірлерде ғылымға белгісіз жаңа организмдер мен ерекше биологиялық механизмдердің табылу ықтималдығы жоғары.
