Жасанды интеллект әзірлеген әлемдегі алғашқы вакцина қалай жұмыс істейді?

Дәстүрлі вакциналар әдетте белгілі бір вирусқа немесе оның нақты штамына қарсы әзірленеді. Алайда вирустардың үнемі мутацияға ұшырауы олардың тиімділігін уақыт өте төмендетеді. Осыған байланысты тұмауға қарсы вакциналар жыл сайын жаңартылып отырады, ал COVID-19 вакциналары да бірнеше рет бейімделді.

Жаңа технологияның ерекшелігі – жасанды интеллект мыңдаған коронавирус үлгілерінің генетикалық мәліметтерін талдап, олардың бәріне ортақ әрі сирек өзгеретін бөліктерін анықтайды. Ғалымдар дәл осы тұрақты элементтер негізінде «суперантиген» жасап, әмбебап вакцина әзірлеген. Мұндай тәсіл SARS, COVID-19 және жануарлар арасында таралған, болашақта адамға жұғуы мүмкін сарбековирустар тобына қарсы қорғаныс қалыптастыруды көздейді.

Вакцина ДНҚ технологиясына негізделген. Оның тағы бір артықшылығы – ине қолданбай егілуі. Арнайы құрылғы жоғары қысымды сұйықтық ағыны арқылы препаратты теріге енгізеді. Бұл әдіс вакцинацияны жеңілдетіп қана қоймай, оны сақтау мен тасымалдауды да оңайлатады. Сондықтан мұндай технология инфрақұрылымы шектеулі елдер үшін ерекше маңызды болуы мүмкін.

Адамдарға жүргізілген алғашқы клиникалық сынақ барысында вакцина қауіпсіз әрі жақсы көтерілетіні анықталды. Сонымен қатар ол иммундық жүйенің бірнеше коронавирус түріне қарсы антиденелер түзуіне ықпал еткен. Дегенмен зерттеушілер иммундық жауаптың әзірге орташа деңгейде болғанын атап өтеді. Сондықтан вакцинаның ұзақ мерзімді тиімділігі мен нақты қорғаныс деңгейін анықтау үшін қосымша ауқымды зерттеулер қажет.

Мамандардың пікірінше, кең ауқымды әсер ететін мұндай вакциналар болашақ пандемияларға дайындық тәсілін түбегейлі өзгерте алады. Егер технология өз тиімділігін дәлелдесе, ол тек коронавирустарға ғана емес, тұмау, Эбола және басқа да тез өзгеретін вирустарға қарсы әмбебап вакциналар әзірлеуге жол ашуы мүмкін.

Дереккөз: The Conversation мақаласы