Қыз болып туғаны үшін жазаланғандар: Ауған әйелдерінің жасырын өмірі
Ауғанстанда қыз болып туу — тағдыр емес, үкімге айналғандай. Бір кездері сабақ берген, спортта ел намысын қорғаған, сұлулық салонын ашып, өз еңбегімен күн көрген әйелдер бүгінде үнсіздікке қамалып, қорқынышпен өмір сүріп жатыр.
Ауғанстанда әйелдердің өмірі қазір екіге бөлінген: сырт көзге көрінбейтін қорқыныш және іште сөнбей тұрған үміт. Талибандар билікке келгеннен кейін елдегі әйелдер біртіндеп білімнен, жұмыстан, еркін жүріп-тұрудан және өз болашағын таңдаудан айырылды. Бір кезде университетте сабақ берген, адвокат болған, салон ашқан, спортта жеңіске жеткен әйелдер бүгінде не үйде қамалып отыр, не жасырын жұмыс істеуге мәжбүр.
Деректі фильмдегі ең ауыр сөйлемдердің бірі — «қыз болып туғаным үшін кінәлімін» деген ой. Бұл бір адамның ғана жанайқайы емес, тұтас жүйенің әйелге қалай қарайтынын көрсететін ащы шындық.
Бұрын сұлулық салоны әйелдер үшін табыс көзі ғана емес, қауіпсіз кеңістік еді. Қазір сол кеңістіктің өзі астыртын орынға айналған. Шаштараз әйелдер клиент қабылдаған сайын қорқады: есіктен кірген адам қарапайым келуші ме, әлде талибандар жіберген біреу ме — ешкім білмейді.
Материалда ұлын жоғалтқан ананың оқиғасы да ерекше ауыр әсер қалдырады. Оның 21 жастағы баласы талибандар билікке келгеннен кейін себепсіз атылған. Ана үшін бұл тек баласынан айырылу емес, өмірінің толық күйреуі. Ол ұлын «қоғамға пайдасы тиетін, ақылды, мейірімді бала» ретінде еске алады.
Тағы бір кейіпкер — Аризо. Ол спортты бала кезінен армандаған, жарыстарда жеңіп, Афғанстан туын көтерген. Бірақ елге оралғанда оны қол соғып қарсы алған жоқ. Керісінше, «неге қыз бола тұра жарысқа қатыстың?» деген сұрақпен қысым көрді. Ақыры ол аман қалу үшін Пәкістанға кетуге мәжбүр болды.
Бұл фильмнің ең күшті тұсы — әйелдерді тек құрбан ретінде емес, күрескер ретінде көрсетуі. Бірі үйде жасырын жұмыс істейді, бірі қыздарды тігінге үйретеді, бірі спортқа қайта оралады, бірі шетелде жүріп музыка арқылы жоғалып бара жатқан мәдениетін сақтайды.
Ауған әйелдерінің бүгінгі өмірі — үнсіздікке қамалған тағдырлар тарихы. Бірақ сол үнсіздіктің ішінде бір нәрсе анық естіледі: олар толық жеңілген жоқ. Олар қорқады, шаршайды, кейде үмітсіз қалады. Бірақ бәрібір өмір сүрудің, жұмыс істеудің, үйретудің, жеңудің және өз дауысын сақтаудың жолын іздейді.
