Қайтыс боларынан үш күн бұрын: “Мен Стиви Уандерді орындадым... Мен бақыттымын”

2015 жылдың 28 сәуірі. Мәскеу. Батырхан кезекті репетициядан кейін үйіне шаршап оралады. Ол сол күндері “Один в один” жобасында бар күшін салып өнер көрсетіп жүрген еді. Әр образға терең еніп, әр әнді жүрекпен өткізетін. Өнерге деген адалдығы соншалық, сахнада өзін аямады.

Қайтыс боларынан үш күн бұрын ол досына телефон соғып, ерекше қуанышпен: “Мен Стиви Уандерді орындадым... Мен бақытты адаммын”, — дейді. Бұл сөздер оның өмірінің соңғы сәттерінде де өнерден қуат алғанын, сахнадағы бір орындалған арманның өзін шынайы бақыт деп қабылдағанын көрсетеді.

Бірақ сол бақытты адамның жүрегі үнсіз шаршаған еді. Сол түні оның жүрегі ауырады. Жедел жәрдем шақырылады. Дәрігерлер екі сағаттан астам уақыт бойы оның өмірін сақтап қалуға тырысады. Алайда түн ортасына қарай Батырханның жүрегі тоқтайды. Сиқырлы дауыс мәңгіге үнсіз қалды. Бірақ оның үзілген әнін халық жалғап әкетті.

Бұл қазаның ең ауыр тұсы — анасының естелігі. Анасы Дилара Ибрагимқызы ұлымен соңғы рет сөйлескенін былай еске алады: “Мама, менде бәрі жақсы, уайымдама. Қазір гримге бара жатырмын. Маған хабарласпа, репетициядан кейін 10:30-да өзім қоңырау шаламын.” Бірақ ол қайта хабарласа алмады. Ана жүрегі күткен қоңырау сол күйі келмеді.

Одан да ауыр белгі — анасының түсі. Қайғылы оқиғадан бірнеше күн бұрын ол түсінде Батырханның марқұм әкесін көреді. Әкесі біреуді қолынан жетектеп алып кетеді. Анасы түсінде артынан жүгіргенімен, кімді алып кеткенін біле алмайды. Кейін ғана ол бұл түсті ұлын алып кетуге келген белгі деп қабылдайды. Бұл эпизод бейнематериалдың ең әсерлі, ең жан ауыртар тұстарының бірі.

Батырханды жақын танығандар оның адами болмысын ерекше жылылықпен еске алады. Әлемдік опера жұлдызы Хибла Герзмава оның қазасын ауыр қабылдап: “Менің өмірімде Бата болғаны үшін Құдайға ризамын”, — дейді. Бұл жай ғана әріптестік құрмет емес, жүректен шыққан қоштасу еді.

Ол Батырханның анасына арнаған сөзінде: “Мен оны қатты құшақтап, жүрегіме басар едім... Бізде Бата болғаны үшін оның қолынан сүйер едім”, — деп толғанады. Бұл сөздер бір ананың ғана емес, Батырханды сүйген бүтін халықтың анасына айтылған алғыс сияқты естіледі. Себебі ол дүниеге тек әнші емес, елдің жүрегінен орын алған ерекше адамды әкелді.

Достарының айтуынша, Батырхан ешкімге ұқсамайтын таза жан еді. Бірі оны: “Ол ерекше адам еді”, — деп сипаттайды. Тағы бірі: “Ол адамдардың жанын ешкімге ұқсамайтындай етіп нұрға бөлей алатын”, — дейді. Расында, оның қасында болған адамдар оның тек дауысын емес, болмысын, жылуын, ішкі жарығын ұмытпайды.

Батырхан ешқашан ренішін сыртқа шығармаған. Жақындарының бірі: “Ол ешкімге ешқашан ренжімейтін. Егер біреу оған жамандық жасаса, ол тек арасына үнсіз қабырға қоятын”, — дейді. Бұл сөз оның нәзік жүрегінің қаншалықты көп нәрсені ішке сақтағанын аңғартады. Ол ауыр сөз айтпайтын, дауламайтын, кек сақтамайтын. Тек жанын ауыртқан адамдарды үнсіз алыстататын.

Сырт көзге ол әрдайым жайдары, күлімдеп жүретін. Бірақ сол күлкінің артында қанша шаршау, қанша жүрек жарасы жатқанын ешкім толық білмеді. Достарының бірі: “Ол әрдайым бәрі жақсы сияқты жүретін, үнемі күлімдеп жүретін. Бұл — Бата, бұл — күннің өзі еді”, — деп еске алады. Батырханның “күн” деп аталуы бекер емес. Ол сахнаға шыққанда ғана емес, адамдардың өміріне кіргенде де жарық түсіретін.

Шоу-бизнес әлемі әрдайым мейірімді бола бермейді. Материалда оның жолына кедергі жасағандар, әндерін эфирден алып тастағысы келгендер, концерттерден шеттеткендер болғаны айтылады. Бірақ Батырхан ешкіммен ашық айқасқа түспеді. Бір досының сөзі бұл жағдайды анық жеткізеді: “Шоу-бизнесте жақсы адамдар көп, бірақ дәл ондай емес. Ол сияқты жақсы адам жоқ.”

Оның тағы бір ерекшелігі — музыкаға толық берілуі. Достары: “Ол музыкаға соншалықты берілген еді... бір нәрсеге үлгермей қалатындай асығатын”, — дейді. Шынында, ол уақыттың аз екенін сезгендей өмір сүрді. Ән жазды, сахнаға шықты, қайырымдылық жасады, анасына хабарласты, ұлын сағынды, халқына қызмет етті. Барлығына үлгергісі келді.

Батырхан үшін туған жер мен халық ұғымы бөлек қасиетті еді. Оның “Отан” альбомы — жай музыкалық жоба емес, туған еліне деген махаббаттың көркем куәлігі. Онымен бірге жұмыс істеген адамның бірі: “Мен бір ғана нәрсені білемін: ол барлық әндерін өз халқына арнайтын”, — дейді.

Тағы бір замандасы Батырхан арқылы Қазақстанды танып, жақсы көргенін айтады: “Ол өз халқын сүйді, өз жерін сүйді және сол махаббатты бәріміздің жүрегімізге сіңіре білді.” Бұл сөздер Батырханның елшілік миссиясын да ашады. Ол ресми мінберден емес, әнімен, мінезімен, жүрек тазалығымен қазақты танытты.

Жылдар өткен сайын оның болмысы тіпті тереңдей түскендей. Бір досы: “Ол жыл өткен сайын нұрланып, тазара түскендей еді”, — дейді. Мүмкін, сондықтан да оның қазасы халыққа тым ауыр тиді. Өйткені ол жай ғана танымал әнші емес, адамдықтың, сұлулықтың, тазалықтың белгісіне айналған еді.

1 мамырда Қазақстан Батырханмен қоштасты. Бұл күннің Ел бірлігі күні болуы ерекше символға айналды. Өйткені Батырхан шын мәнінде елді біріктірген тұлға еді. Оны Ресейде де, Қазақстанда да, әнін естіген барлық жерде жақсы көрді. Оның қазасы жеке отбасының ғана емес, тұтас халықтың қайғысына айналды.

Бейнематериалда айтылған мына сөз оның халық жадындағы орнын дәл бейнелейді: “Ол — Батырхан Шүкенов, үлкен әртіс, халықтың кумирі әрі сүйіктісі. Ол — біздің батырымыз әрі қазірдің өзінде аңыз.”

Иә, Батырхан Шүкенов — жай әнші емес. Ол — бір дәуірдің үні. Ол — қазақ сахнасының мәдениеті мен мәртебесін биіктеткен тұлға. Ол — анасының Батасы, достарының жарығы, халқының сағынышы.

Оның өмірі қысқа болды. Бірақ оның әні ұзақ жасайды. Себебі кейбір дауыстар уақытпен бірге жоғалмайды, керісінше уақыт өткен сайын тереңдей түседі. Батырханның дауысы сондай дауыс.

Сондықтан оның есімі айтылғанда халықтың жүрегінде бір ғана сезім оянады: сағыныш, алғыс және махаббат.