Алаяқтар штрих-кодтан қандай мәліметті 0 теңгеге алады?
Сен Дубайға ұшқанда, үйіңді тонап жатады: Ұшақ билетіндегі штрих-код арқылы алаяқтар сіздің қайда екеніңізді 1 минутта біледі!
Ұшақ билетімен мақтанудың ақыры: Неге билетті суретке түсіруге немесе қоқысқа бүтіндей тастауға болмайды?
Әуежай. Қолыңызда кофе, үстел үстінде паспорт пен ұшақ билеті. «Мен демалысқа кеттім!» деп сторис салу — қазіргі күннің жазылмаған заңы іспетті. Бірақ осы кішкентай мақтанудың арты үлкен мәселеге ұласуы мүмкін екенін білесіз бе?
The Washington Post басылымында ұзақ жыл киберқылмыс тақырыбын зерттеген журналист Брайан Кребс (Brian Krebs) бұл әрекеттің қаншалықты қауіпті екенін бір ғана қарапайым мысалмен дәлелдеп берді.
Бір ғана суреттің құпиясы Оқырман Кори досының Facebook желісіне мақтанып салған билетінің суретін көріп қалады да, штрих-кодты қиып алып, оны интернеттегі қарапайым тегін сканерге салып тексереді. Нәтижесінде, досы туралы құпия ақпараттар алақанындағыдай ашыла салған!
Билеттегі кіп-кішкентай штрих-код пен QR-кодтың ішінде мынадай деректер сайрап жатады:
Жолаушының толық аты-жөні;
Бонус картасының нөмірі (авиакомпаниялар қағаз бетінде оны жұлдызшамен жасырғанымен, кодтың ішінде ол ашық тұрады);
Бронь нөмірі (PNR).
Кори осы мәліметтерді пайдаланып, авиакомпания сайтындағы досының жеке кабинетіне еш қиындықсыз кіріп кеткен.
Алаяқтар бұл мәліметті қалай қолданады? Егер Коридің орнында ниеті бұзық адам болса, ол мынадай әрекеттерге бара алар еді:
Сіздің телефон нөміріңізді және билетті кім төлеп алғанын біледі;
Тек осы ұшқалы тұрған рейс емес, осы авиациялық одақ арқылы (мысалы, Air Astana) алдағы уақытқа жоспарланған БАРЛЫҚ рейстеріңізді бақылап отырады;
Ең сұмдығы — ұшақтағы орныңызды ауыстырып, тіпті алдағы билеттеріңізді мүлдем жойып (болдырмай) жібере алады!
«Жеке кабинетімнің паролін бұзу қиын шығар?» Қателесесіз. Билеттен мәлімет алған алаяқ «Құпия сөзді ұмыттым» функциясын басып, логинге өзгеріс енгізуге тырысады. Жүйе қауіпсіздік үшін «Анаңыздың қыз кезіндегі тегі кім?» деген сияқты сұрақтар қоюы мүмкін. Ал ондай ақпаратты алаяқтар сіздің әлеуметтік желідегі туыстарыңыздың парақшасынан-ақ оп-оңай тауып алады.
Қорытынды ереже:
Ешқашан билеттің суретін желіге ашық күйде салмаңыз.
Сапардан оралған соң да, қолданылған билетті қоқысқа сол күйі лақтыра салмаңыз. Міндетті түрде ұсақтап, штрих-кодын жыртып барып тастаңыз.
Әйтпесе, әуежайда Дубайға ұшамын деп мәз болып, мақтанып отырғанда... Жеке кабинетіңізге кіріп алған біреу сіздің атыңыздан «ұшпайтын болдым» деп билетіңізді қайтарып жіберуі әбден мүмкін!
Дереккөз: "Қаржылық сауат" арнасы
Пікірлер
Әзірге пікір жоқ. Алғашқы пікірді қалдырыңыз!
