Фри картобы диабет қаупін арттыруы мүмкін: ғалымдар картопқа қатысты тың дерек айтты

Фри картобы картоптың денсаулыққа зиян тағам ретінде қабылдануына себеп болып жүрген негізгі өнім болуы мүмкін. Ғалымдар картоптың өзі емес, оның қалай дайындалатыны 2-типті диабет қаупіне әсер етуі ықтимал екенін анықтады.

Ауқымды зерттеу нәтижесіне сәйкес, аптасына үш порция фри картобын тұтыну 2-типті диабетке шалдығу қаупінің 20 пайызға артуымен байланысты болған. Ал қайнатылған, пеште пісірілген немесе езілген картоп диабет қаупін айтарлықтай арттырмаған.

Зерттеу The BMJ журналында жарияланды. Оған АҚШ-тағы 205 мыңнан астам медицина қызметкерінің деректері негіз болған. Ғалымдар қатысушылардың тамақтану әдетін 1984 жылдан 2021 жылға дейін, яғни шамамен 40 жыл бойы бақылаған. Осы кезеңде 22 299 адамнан 2-типті диабет анықталған.

Мамандардың айтуынша, картопты бір ғана өнім ретінде бағалау дұрыс емес. Себебі оның ағзаға әсері дайындалу тәсіліне тікелей байланысты. Мәселен, фри картобы көбіне майға қуырылады, тұзбен және басқа да қоспалармен беріледі. Ал қайнатылған немесе пеште пісірілген картоптың тағамдық құрамы мен әсері мүлде бөлек болуы мүмкін.

Картоптың құрамында талшық, С дәрумені және магний бар. Дегенмен ол крахмалға бай әрі гликемиялық индексі жоғары өнімдердің қатарына жатады. Бұл қандағы қант деңгейінің тез көтерілуіне ықпал етуі мүмкін. Сондықтан бұған дейін де кейбір зерттеулерде картоп тұтыну диабет қаупімен байланыстырылып келген.

Алайда жаңа зерттеу бұл мәселеге нақтырақ қарауға мүмкіндік берді. Ғалымдар картоптың жалпы мөлшерін ғана емес, оның қандай түрде дайындалғанын да жеке талдаған. Нәтижесінде ең айқын қауіп фри картобында байқалған.

Зерттеу барысында ғалымдар картоптың орнына қандай тағам тұтынудың әсерін де қарастырды. Мысалы, аптасына үш порция картопты тұтас дәнді дақылдармен алмастыру 2-типті диабет қаупінің 8 пайызға төмендеуімен байланысты болған. Ал фри картобын тұтас дәнді дақылдармен алмастырған жағдайда қауіп 19 пайызға төмендеген.

Керісінше, картопты ақ күрішпен алмастыру диабет қаупінің артуымен байланысты болған. Бұл тұста мамандар тамақтану рационында өнімді алып тастау ғана емес, оның орнына не таңдалатыны да маңызды екенін атап өтті.

Сонымен бірге ғалымдар бұл зерттеу бақылауға негізделгенін ескертеді. Яғни оның нәтижелері фри картобы диабетті тікелей туғызады деп кесіп айтуға мүмкіндік бермейді. Қатысушылардың өмір салты, басқа тағамдарды тұтынуы және есепке алынбаған өзге де факторлар нәтижеге әсер етуі мүмкін.

Зерттеуге қатысқандардың басым бөлігі еуропалық текті медицина қызметкерлері болған. Сондықтан бұл қорытындыларды барлық халыққа бірдей қолдану үшін қосымша әрі әртүрлі топтарды қамтитын зерттеулер қажет.

Дегенмен мамандар картопты рационнан толық алып тастауға асықпау керек дейді. Пеште пісірілген, қайнатылған немесе езілген картоп дұрыс тамақтану жүйесінің бір бөлігі бола алады. Ал диабет қаупін төмендету үшін тұтас дәнді дақылдарға көбірек басымдық берген жөн.

Зерттеу авторларының пікірінше, картопқа қатысты негізгі сұрақ — оны жеу немесе жемеу емес, оны қалай дайындау және немен алмастыру. Басқаша айтқанда, мәселе картопта емес, табада.