DeepSeek пен ChatGPT әлемді жаулағанда, Еуропа не істеп отыр?

Людвиг-Максимилиан атындағы Мюнхен университетінің профессоры Бьёрн Оммер дабыл қағып отыр: "Жаңа бизнес-модельдер көз ілеспес жылдамдықпен пайда болуда. Егер біз бұл пойызға үлгермей қалсақ, құнымыз көк тиын. Газды басатын кез келді!"

Шындығына көшейік: мәтін, сурет немесе видео жасайтын іргелі модельдер (генеративті ЖИ) нарығын АҚШ пен Қытай әлдеқашан бөліп алған. Біз күнде қолданатын ChatGPT, Gemini, Midjourney, енді міне, қытайлық феномен DeepSeek — бәрі солардікі.

Еуропаның да «бұлшық етін» көрсетпек болған кездері бар. Мысалы, немістердің Black Forest Labs стартапы жасаған сурет генераторын қазір Илон Маск өзінің X (бұрынғы Twitter) желісіне кіріктіріп қойған. Бірақ бұл — теңіздегі тамшы ғана. Басқа неміс компаниясы, гейдельбергтік Aleph Alpha, өзінің чат-ботын жасаймын деп нарыққа шыққанымен, алыптардың тасасында қалып, ақыры бағытын өзгертуге мәжбүр болды.

Бьёрн Оммердің айтуынша, Еуропаға ChatGPT-мен жағаласып, құр босқа ақша шашудың қажеті жоқ. Алтын көмбе басқа жерде жатыр. Қай жерде дейсіз бе? Медицина, өнеркәсіп және клиенттерге қызмет көрсету саласында!

Еуропада ақылды бас аз ба? Жоқ, жетіп артылады. Дортмундтағы Ламарр институтының негізін қалаушы Катарина Мориктің сөзінше, ғылыми зерттеулер жағынан еуропалықтар әлемде бірінші қатарда тұр.

Бірақ бір үлкен «БІРАҚ» бар. Угвирситет қабырғасынан шыққан жас данышпандар Еуропада қалғысы келмейді. Себебі мұнда оларға тек уақытша келісімшарт пен төмен айлық ұсынады. Ал мұхиттың арғы жағындағы АҚШ оларды миллиардтаған долларлық инвестициямен қарсы алады.

Оған қоса, жергілікті бизнес жаңашылдықтан қорқады. «Неміс компаниялары ЖИ өнімдерін тегін алғысы келеді», — деп налиды зерттеуші. Соның кесірінен неміс университетінен шыққан RapidMiner сияқты мықты технологиялар шетелдіктердің қолына су тегін кетіп жатыр.

Егер Еуропа осы бейқамдығынан арылмаса, Катарина Мориктің сөзімен айтқанда, «кәдімгі өнеркәсіптік музейге» айналады.

Бірақ үміт үзуге ерте. Еуропаның басты күші — зауыттар мен сенсорлық жүйелерде. Елестетіп көріңізші: интернетте адаммен сөйлесетін бот емес, нақты өндіріс процесін бақылап, қателікті өзі түзейтін көзге көрінбейтін датчиктер. Мысалы, Wilo сорғы өндірушісінің бір ғана «ақылды зауытында» жасанды интеллектіні қолданудың 82 түрлі жолы табылған! Міне, нағыз революция осы жерде жасалуы тиіс.

Еуропаға қазір өзгеге жалтақтамайтын технологиялық тәуелсіздік ауадай қажет. АҚШ компаниялары Еуропадан өз кеңселерін ашып жатқанына қуанудың қажеті жоқ.

Егер ертең технологиялық алпауыттар саяси немесе экономикалық себептермен Еуропаға өз жүйелерінің есігін тарс жапса ше? Сол үшін еуропалықтар өз деректерін өздері өңдеп, IAIS институты жасаған Teuken-7B немесе франциялық Mistral AI сияқты отандық жобаларды барынша күшейтуі керек.

Жасанды интеллект жарысы енді ғана қызып келеді. Ал бұл додада кімнің жеңіп, кімнің «музей экспонатына» айналатынын тек уақыт көрсетеді.