Жаппай қабірден табылған кісенделген ер адамдар жергілікті тұрғындар болған

Афина маңындағы жаппай қабірден кісенделген 79 ер адамның сүйегі табылды. Жаңа зерттеу олардың сырттан келген жауынгерлер емес, өз жерінде туып-өскен жергілікті тұрғындар болғанын көрсетті. Ғалымдар мұны олардың тіс эмаліндегі химиялық іздер арқылы анықтаған.

Ераман Талапқанұлы|2026 ж. 10 тамыз|2 мин оқу
Жаппай қабірден табылған кісенделген ер адамдар жергілікті тұрғындар болған
Сурет: The mass burial excavation in Phaleron Necropolis. Credit: Reine-Marie Bérard / CC BY-NC 4.0

Афинаның ежелгі аумағына жақын жерден табылған кісенделген ер адамдар шетелдік жауынгерлер немесе сырттан келген басқыншылар болмаған. Жаңа зерттеу олардың жерленген жеріне жақын аймақта өмір сүрген жергілікті тұрғындар болғанын көрсетеді. Бұған олардың тістеріндегі химиялық құрамды талдау нәтижелері дәлел болып отыр.

2016 жылы Афина маңындағы жағалауда орналасқан Фалерон қорымынан Эспланада деп аталатын жерлеу орны табылған. Мұнда үш қатарға орналастырылған 79 ересек ер адамның сүйегі жатыр. Олардың көпшілігінің қолдары темір бұғаулармен байланған күйде табылған. Бұл адамдардың кім болғаны және не себепті бірге қаза тапқаны археологтар мен тарихшылар арасында осы уақытқа дейін пікірталас тудырып келді.

Кейбір зерттеушілер бұл жерлеу орны ежелгі Афинада мемлекеттік биліктің күшеюімен байланысты деп есептейді. Яғни қала қылмыстар үшін жауапкершілікті жеке адамдардың өз қолына қалдырмай, қоғамдық деңгейде жазалай бастады деген болжам бар. Басқа зерттеушілер бұл өлімдер адамдар арасындағы дауларды бейбіт жолмен шешетін тұрақты жүйе болмаған кездегі саяси тұрақсыздықтың белгісі болуы мүмкін деп санайды.

Тіс химиясы ежелгі афиналықтардың қай жерде өмір сүргенін анықтады

Бұл мәселені нақтылау үшін Аризона мемлекеттік университетінің Биоархеологиялық зерттеулер орталығының қызметкері Джулианна Р. Стамер бастаған зерттеу тобы тіс эмаліндегі стронций изотоптарына талдау жүргізді.

Стронций адам ағзасына бала кезіндегі тұтынған тағам мен ауызсу арқылы түсіп, тіс қалыптасқан кезде оның құрамында химиялық із қалдырады. Сондықтан ғалымдар осы химиялық көрсеткіштерді жергілікті аймаққа тән көрсеткіштермен салыстыра отырып, адамның балалық шағын қай жерде өткізгенін анықтай алады.

Кісенделген қаңқалар. Фото: Грекия Мәдениет министрлігі

Зерттеу барысында Эспланададағы жаппай қабірден табылған 66 ер адамның, сондай-ақ Фалеронның басқа бөліктеріне жерленген 97 адамның сүйек үлгілері зерттелді.

Нәтижесінде жаппай қабірдегі ер адамдардың шамамен 97 пайызы жергілікті тұрғындар болғаны анықталды.

Бұл көрсеткіш Фалерон қорымындағы жалпы халықтың нәтижесімен де сәйкес келеді: зерттелгендердің шамамен 96 пайызы жергілікті тұрғындар болып шыққан.

Кісенделген адамдардың басым бөлігі жергілікті тұрғындар болған

Зерттеу нәтижелері бұл адамдарға жасалған зорлық-зомбылық сырттан келген қауіптен емес, өздерінің жергілікті қауымдастығының ішінде болғанын көрсетеді.

Стамер бастаған топ зерттеу барысында Принстон университетінің классигі Мэттью Симонтонмен және қазба жұмыстарына жетекшілік еткен Грекия Мәдениет министрлігінің археологы Стелла Хриссоулакимен бірлесіп жұмыс істеген.

Зерттеу авторларының пікірінше, алынған нәтижелер Архаикалық кезеңде Эгей аймағында сауда мен саяхат кеңейіп келе жатқанына қарамастан, Афины орналасқан Аттика өңіріне сырттан қоныс аудару деңгейі салыстырмалы түрде төмен болғанын көрсетеді.

Бөлісу
TelegramWhatsAppFacebook

Пікірлер

Әзірге пікір жоқ. Алғашқы пікірді қалдырыңыз!

Соңғы жаңартылуы: 21.08.2026

Ұқсас мақалалар

Астана мен Бурабайда ұлттық бірегейлік пен рухани мәдениетке арналған халықаралық конференция өтті

Астана мен Бурабайда ұлттық бірегейлік пен рухани мәдениетке арналған халықаралық конференция өтті

Астана мен Бурабайда жаһандану дәуіріндегі ұлттық бірегейлікті сақтау және рухани мәдениетті жаңғырту мәселелеріне арналған ауқымды халықаралық ғылыми конференция өтті. Екі күнге созылған алқалы жиын Қазақстан, Түркия, Әзербайжан, Өзбекстан, Қырғызстан және Польша ғалымдарының басын қосып, дәстүр мен заманауи дамудың өзара сабақтастығын талқылаған маңызды пікірталас алаңына айналды.

|Тарих
Жоңғарлар жойылып кетті ме?

Жоңғарлар жойылып кетті ме?

Ғасырлар бойы жалғасқан күрделі тарихи оқиғалар қазақ және жоңғар халықтарын тағдырлас етіп, өзара тығыз мәдени әрі генетикалық байланысқа алып келді. Бүгінде кешегі жоңғарлардың ұрпақтары қазақ этносының құрамына толықтай сіңіп, Төлеңгіт және Қалмақ рулары ретінде біздің ортақ тарихымыз бен бай мұрамыздың ажырамас бөлігіне айналып отыр.

|Тарих
Қазақтардың шын ата-бабасы кім және Ресей бұдан неге өлідей қорқады?

Қазақтардың шын ата-бабасы кім және Ресей бұдан неге өлідей қорқады?

80 жыл бойы қазақтан жасырылған ұлы шындық ашылды! Қазақстанның өзін ресми түрде Алтын Орданың тікелей мұрагері деп жариялауы Кеңестік жалған тарихтың күл-талқанын шығарып, Мәскеудің зәресін алуда. Белгілі тарихшы Жақсылық Сәбитов «Exclusive» журналына берген сұхбатында ұлттық санадағы бұл батыл қадамның астарында қандай үлкен саясат жатқанын және көршілердің біздің шынайы тамырымызбен қауышқанымыздан неге өлідей қорқатынын ашып айтты.

|Тарих
АҚШ-тың толық тарихы. Вашингтоннан Обамаға дейін!

АҚШ-тың толық тарихы. Вашингтоннан Обамаға дейін!

АҚШ президенті – әлемдегі ең көне әрі үздіксіз сақталып келе жатқан мемлекеттік лауазымдардың бірі. Америка Құрама Штаттары жас мемлекет болғанымен, президенттік институт 1789 жылдан бері үздіксіз жұмыс істеп келеді.

|Тарих
Қазақ даласында кәмпит империясын құрған адам: оның байлығы қайда кетті?

Қазақ даласында кәмпит империясын құрған адам: оның байлығы қайда кетті?

Ақмолада шоколад пен пірәндік шығарған қазақ кәсіпкері болған. Баймұхамбет Қосшығұловтың әулеті далада фабрика ашып, тіпті автозауыт салуды армандады. Бірақ бұл тәтті империяны тарихтың ең қатал кезеңі жұтып қойды.

|Тарих
Шыңғыс хан мен Әмір Темір: әлемді кім тереңірек өзгертті?

Шыңғыс хан мен Әмір Темір: әлемді кім тереңірек өзгертті?

Шыңғыс хан мен Әмір Темір — тарихты жай ғана өзгерткен жоқ, тұтас құрлықтардың тағдырын қайта жазған екі алып тұлға. Бірі әлемді жүйемен бағындырса, екіншісі от пен темір арқылы өз дәуірінің саяси картасын өзгертті.

|Тарих
LiveInternetZERO.kz