Маңғыстаулық археологтар 15 ғасырлық жәдігерді қайта жасады

Үш бетперде мен 64 алтын тақташа: Маңғыстаулық ғалымдар V–VII ғасырдағы бекзат әйелдің сирек бас киімін қалпына келтірді

Алаш баласы||2 мин оқу
Маңғыстаулық археологтар 15 ғасырлық жәдігерді қайта жасады
Сурет: Андрей Астафьев парақшасынан

Маңғыстау түбегінде шамамен 1500 жыл бұрын өмір сүрген көшпелі әйелдің сирек кездесетін сәнді бас киімі қайта жаңғыртылып жатыр. Құнды тарихи мұра өңірдегі Қарақабақ қорымына жүргізілген археологиялық зерттеулер кезінде табылған болатын. Бұл туралы белгілі археолог Андрей Астафьев өзінің жеке парақшасында мәлімдеді.

2019 жылғы қазба жұмыстары кезінде ғалымдар әйел сүйегінің бас тұсынан үш бірдей бетперде, 64 дана ұсақ сәндік тақташа және қызыл жібек матаның сақталған үзінділерін анықтаған еді. Дәл осы сирек кездесетін бөлшектер ежелгі бас киімнің пішіні мен әшекейлену жүйесін дөп басып, толық қалпына келтіруге жол ашты.

Зерттеушілердің пікірінше, Қарақабақ қорымынан табылған жәдігерлер V–VII ғасырларға, яғни ерте орта ғасырлар кезеңіне жатады. Бұл олжалар сол дәуірдегі көшпелі тайпалардың жерлеу ғұрпын, эстетикалық талғамы мен қолөнер шеберлігін айшықтайтын маңызды дереккөз саналады.

Қазіргі таңда археолог Андрей Астафьев 15 ғасыр бұрын жасалған бетперделер мен әйел бас киімінің сәндік элементтерін жасау технологиясын дәлдікпен қайта жаңғыртуда. Реконструкция барысында әрбір бөлшектің алғашқы пішіні, пайдаланылған материалы мен өңделу ерекшеліктері жіті ескерілуде.

Ғалымдар әйел бетпердесінің ағаштан қашалған түпнұсқа негізін тапқан. Соның арқасында оның дәл көшірмесі (репликасы) жасалып, бедерлі өрнектері мен алтын фольгамен қапталған сыртқы қабаты қалпына келтірілуде. Сонымен қатар, зерделеу жұмыстары аясында ер адам бетпердесінің де ағаш негізі мен оның дәл үлгісі зерттеліп жатыр.

Қайта жаңғыртылған бас киім үлгісі V–VII ғасырлардағы нақты археологиялық деректерге сүйеніп жасалған. Бұл іргелі еңбек ғасырлар қойнауында жатқан көшпелілердің киім кию мәдениеті мен қолөнер құпияларын тереңірек тануға мүмкіндік береді.

Тарихи маңызы зор бұл бірегей жәдігерлер қазіргі уақытта Әбіш Кекілбаев атындағы Маңғыстау облыстық тарихи-өлкетану музейінің қорында сақтаулы.

Аударма
Мақаланы басқа тілде оқыңыз
Бөлісу
TelegramWhatsAppFacebook

Пікірлер

Әзірге пікір жоқ. Алғашқы пікірді қалдырыңыз!

Соңғы жаңартылуы: 18 қараша 2026, 17:51

Ұқсас мақалалар

Кеме тізгіндеген көшпенділер: Жұмбақ Аспабота қаласы, Каспий көкжалдары және су астына кеткен миллиондар

Кеме тізгіндеген көшпенділер: Жұмбақ Аспабота қаласы, Каспий көкжалдары және су астына кеткен миллиондар

Тарихшы Радик Темірғалиев атап өткендей, өңірде сауда жасаған орыс көпестері кемелеріне теңізші ретінде тек адай жігіттерін жалдауға тырысқан. Олардың су бетіндегі ептілігіне, қара күшіне және жұлдызға қарап бағыт табатын туабітті теңізшілік қасиетіне тәнті болған.

|Тарих
 Бір адамның сөзіне сеніп, «еркінмін» деп у ішкен қыздар: Әйелдер қалай темекі шеге бастады?

Бір адамның сөзіне сеніп, «еркінмін» деп у ішкен қыздар: Әйелдер қалай темекі шеге бастады?

«Еркектер әлеміне қарсылық»: Әйелдердің теңдікке деген аңсарын байлық көзіне айналдырған айлакер маркетолог қыздарды қалай алдап соқты?

|Тарих
Викингтер жазуды Ұлы Даладан ұрлаған ба?

Викингтер жазуды Ұлы Даладан ұрлаған ба?

Скандинав руналары мен көне түркі бітігі - бір әліпбидің екі нұсқасы деген пікір интернетте мыңдаған рет қайталанды. Ғылым бұл болжамды бес тармақ бойынша тексерді. Нәтиже екі жақтың да көңілінен шықпайды.

|Тарих
Астана мен Бурабайда ұлттық бірегейлік пен рухани мәдениетке арналған халықаралық конференция өтті

Астана мен Бурабайда ұлттық бірегейлік пен рухани мәдениетке арналған халықаралық конференция өтті

Астана мен Бурабайда жаһандану дәуіріндегі ұлттық бірегейлікті сақтау және рухани мәдениетті жаңғырту мәселелеріне арналған ауқымды халықаралық ғылыми конференция өтті. Екі күнге созылған алқалы жиын Қазақстан, Түркия, Әзербайжан, Өзбекстан, Қырғызстан және Польша ғалымдарының басын қосып, дәстүр мен заманауи дамудың өзара сабақтастығын талқылаған маңызды пікірталас алаңына айналды.

|Тарих
Жаппай қабірден табылған кісенделген ер адамдар жергілікті тұрғындар болған

Жаппай қабірден табылған кісенделген ер адамдар жергілікті тұрғындар болған

Афина маңындағы жаппай қабірден кісенделген 79 ер адамның сүйегі табылды. Жаңа зерттеу олардың сырттан келген жауынгерлер емес, өз жерінде туып-өскен жергілікті тұрғындар болғанын көрсетті. Ғалымдар мұны олардың тіс эмаліндегі химиялық іздер арқылы анықтаған.

|Тарих
Жоңғарлар жойылып кетті ме?

Жоңғарлар жойылып кетті ме?

Ғасырлар бойы жалғасқан күрделі тарихи оқиғалар қазақ және жоңғар халықтарын тағдырлас етіп, өзара тығыз мәдени әрі генетикалық байланысқа алып келді. Бүгінде кешегі жоңғарлардың ұрпақтары қазақ этносының құрамына толықтай сіңіп, Төлеңгіт және Қалмақ рулары ретінде біздің ортақ тарихымыз бен бай мұрамыздың ажырамас бөлігіне айналып отыр.

|Тарих
LiveInternetZERO.kz