«Бұл – жол беруге болмайтын әрекет». Қазақстан мұнай тиелген танкерлерге жасалған шабуылға қатаң жауап қатты

Қазақ мұнайы геосаяси қақтығыстың өтінде қалды. 19 шілде күні еліміздің экономикалық күретамыры саналатын Каспий құбыр консорциумының (КҚК) теңіз терминалына ұшқышсыз ұшу аппараттарымен (дрон) шабуыл жасалды. Ең сорақысы – соққы дәл Қазақстанның ірі кен орындарынан өндірілген қара алтынды кемелерге тиеп жатқан сәтте жасалған.

КҚК таратқан ресми мәліметке сүйенсек, дрон соққысы бірінші және үшінші қашықтан тиеу айлақтарында (ҚТҚ) жұмыс қызып тұрған шақта орын алған. Шабуылдың нысанасына екі бірдей ірі танкер ілікті. Оның бірі – бортына алпауыт «Теңізшевройл» (Chevron) компаниясының мұнайын тиеген «ASIA» танкері болса, екіншісі – Kashagan B.V. мен «ҚазМұнайГаз» тобына кіретін «Матен» компаниясының мұнайын тасымалдауға дайындалып тұрған «NISSOS IOS» кемесі. Бортында халықаралық экипаж мүшелері бар қос кеме де азаматтық, коммерциялық мақсаттағы нысандар екені айтпаса да түсінікті.

Дрон соққысынан кейін «ASIA» танкерінде өрт тұтанған. Абырой болғанда, консорциумның апаттық қызметі мен экипаждың жедел әрекетінің арқасында қызыл жалын дер кезінде ауыздықталды. Ресми органдардың хабарлауынша, адам шығыны мен зардап шеккендер жоқ. Кемелер зақымданғанымен, су бетінде қалу қабілетін сақтап қалған. Ең бастысы – экологиялық апаттың алды алынып, теңіз акваториясына бір тамшы да мұнай төгілген жоқ. Алайда, қауіпсіздік мақсатында мұнай тиеу жұмыстары толықтай уақытша тоқтатылып, келтірілген шығын көлемі есептеліп жатыр. Айта кетерлігі, бұл – КҚК теңіз терминалына жасалып отырған осымен бесінші шабуыл.

Оқиға тек логистикалық немесе техникалық іркіліс емес. Бұл – тікелей Қазақстанның ұлттық экономикасы мен халықаралық міндеттемелеріне жасалған қауіп. Осы тұста Қазақстан Республикасының Энергетика министрлігі үнсіз қалмай, бірден кесімді әрі қатаң мәлімдеме таратуы – саяси тұрғыдан өте маңызды қадам болды.

Министрлік бұл шабуылдың артында Украина тұрғанын ашық айтып, азаматтық мақсаттағы аса маңызды энергетикалық инфрақұрылымға жасалған соққыны «жол беруге болмайтын әрекет» деп кесіп айтты.

Сараптап қарасақ, Қазақстанның позициясы өте айқын әрі прагматикалық логикаға құрылған. КҚК – тек Ресейдің транзиттік дәлізі емес, әлемдік нарыққа шығатын қазақстан мұнайының 80 пайызын тасымалдайтын халықаралық мегажоба. Оның жұмысын тежеу немесе нысанаға алу – жаһандық энергетикалық қауіпсіздікке тікелей қатер төндіреді.

Министрлік өз мәлімдемесінде: "Халықаралық энергетикалық инфрақұрылым нысандарына кез келген күш қолдану жаһандық энергетикалық қауіпсіздікке қатер төндіреді, энергетикалық ресурстардың үздіксіз халықаралық сауда тетіктерін бұзады және жобаға қатысушылардың экономикалық мүдделеріне елеулі зиян келтіреді", – деп, халықаралық қауымдастыққа нақты сигнал берді.

Екі ел арасындағы әскери қақтығыс ендігі жерде халықаралық экономикалық дәліздерді де шарпып жатыр. Қазақстан үшін өз мұнайын экспорттау – ұлттық қауіпсіздік пен экономикалық тұрақтылықтың басты кепілі. Сондықтан, бейбіт кемелер мен азаматтық терминалдарды әскери нысанаға айналдыру – ешқандай соғыс логикасымен ақталмайтын, әлемдік нарыққа жасалған саботаж. Алдағы уақытта терминалдың қашан іске қосылатыны және бұл оқиғаның әлемдік мұнай бағасына қалай әсер ететіні сарапшылардың басты назарында болмақ.