Әскери қоршаудан халықаралық сотқа дейін: Америкалық миллиардер Аргентинаны қалай төлеуге мәжбүр етті

2001 жылы Аргентина тарихтағы ең ірі дефолт жариялап, 100 миллиард доллар қарызын төлей алмайтынын мәлімдеді. Дүрбелеңге түскен дүниежүзілік несие берушілер реструктуризация шарттарына келісіп, әр доллардың орнына 30 центтен алуға мәжбүр болды. Алайда, кредиторлар арасында мүлдем басқа жолды таңдаған бір адам бар еді. Ол – америкалық Elliot Management хедж-қорының негізін қалаушы Пол Сингер.

Өзгелер шығынмен келісіп, құжаттарға қол қойып жатқанда, Сингер жұрт қоқысқа балаған аргентиналық облигацияларды әр долларына 20 центтен сатып ала бастайды. Ол мұнымен тоқтап қалмай, қарызды соңғы тиынына дейін өтеуді талап етіп, сотқа шағым түсіреді. Аргентина үкіметі әрине бас тартады. Осылайша инвестор 15 жылға созылған күту позициясына көшеді.

Аргентина сот шешімдерін елемеген соң, ол шетелден қарыз есебіне бұғаттауға болатын аргентиналық мүлікті іздеуге кіріседі. Іздегені 2012 жылы табылады. Оқу-жаттығу сапарымен Гана портына кірген аргентиналық «Либертад» фрегаты тұтқынға алынады. Жергілікті соттың шешімімен кемеге тыйым салынады. Белгілі болғандай, Elliot Management хедж-қоры фрегатты айлар бойы аңдып, сот шешімін орындайтын елдің портына кіруін күткен.

Фрегаттың жанына Гананың әскери кемесі келіп тоқтайды, борттағы 220 адам қамауда қалады. Оларға портқа шығуға қатаң тыйым салынады. Үш аптадан соң жағдай шегіне жетіп, теңізшілерді гуманитарлық себептермен эвакуациялай бастайды. Қоршау туралы естіген мыңдаған аргентиналықтар бүкіл ел көлемінде ақша жинап, қарызды өз күштерімен өтеуге талпынады. Бірақ үкімет «бопсалаушыларға ақша төлеуге болмайды» деп, аталған бастамаға ресми түрде тыйым салады.

Ақырында Халықаралық сот кемені тұтқындауды заңсыз деп танып, фрегат босатылады. Дегенмен Сингер берілмеді. Ол шетелдегі аргентиналық шоттарды бұғаттап, өзге де активтерге тыйым салу арқылы қысым көрсетуін жалғастырады.

Соңында 2016 жылы Аргентина беріліп, 4 миллиард 650 миллион доллар төлеуге мәжбүр болады. Осындай табандылықтың арқасында Сингер салған инвестициясынан 10 есе көп, яғни шамамен 2 миллиард 400 миллион доллар таза пайда табады.