«38. Соңғы нүкте»: 14 орманшының өмірін жалмаған өрт экранда

Қарағайлы орманның арасымен соққан жел бір сәтте алапат өртке айналуы мүмкін. Бірнеше сағаттың ішінде ондаған мың гектар жерді шарпыған жалын табиғатты ғана емес, адам тағдырын да өзгертеді. «38. Соңғы нүкте» фильмі дәл осындай сын сағатта кәсіби борышы мен адам өмірінің арасында таңдау жасауға мәжбүр болған орманшылардың оқиғасын баяндайды.

Фильмнің негізінде 2023 жылғы маусымда «Семей орманы» мемлекеттік орман табиғи резерваты аумағында болған алапат өрт оқиғасы жатыр. Өрт шамамен 60 мың гектар аумақты шарпып, орман шаруашылығының 14 қызметкерінің өмірін қиды. Кейіпкерлердің тағдырлары фильм авторларының көркемдік шешімімен жасалғанымен, олардың басынан өткеретін оқиғалары сол қасіретті күндердің шындығымен астасып жатыр.

 Орман – жай ғана ағаш емес

 «38. Соңғы нүкте» фильмін көрген көрермен үшін таспалы қарағайлы орманның құндылығы да бұрынғыдан өзгеше сезілуі мүмкін.

 Жүздеген шақырымға созылған таспалы қарағайлы орман – Қазақстан табиғатының бірегей ландшафтарының бірі. Оның еліміздегі бөлігін қорғайтын «Семей орманы» мемлекеттік орман табиғи резерваты 2003 жылы құрылған. Аумағы 657 мың гектардан асады.

Бұл орманның маңызы оның табиғи сұлулығымен ғана шектелмейді. Қарағай тамырлары құмды топырақты бекітіп, жел мен шаңды дауылдардың әсерін азайтады, қарды ұстап, топырақтағы ылғалдың сақталуына ықпал етеді. Орман сонымен қатар көптеген жануарлар мен құстар үшін тіршілік ортасы саналады.

Резерват аумағында құстардың 153 түрі тіркелген. Олардың ішінде қара дегелек, бүркіт, аққұйрықты субүркіт, ителгі және безгелдек сияқты Қазақстанның Қызыл кітабына енген сирек түрлер бар. Орман мен оған іргелес далада бұлан, елік, қабан, қасқыр, түлкі, қарсақ пен борсық мекендейді.

Сондықтан орман өрті – жай ғана ағаштардың жануы емес. Бұл – тұтас экожүйенің жоғалуы.

«Бейбіт күннің батырлары» туралы фильм

Картинаның режиссері Төребек Бейсебаевтың айтуынша, фильмді дайындауға шамамен бір жарым жыл уақыт кеткен. Оның ішінде алты ай дайындыққа, бір ай түсірілімге, ал жеті-сегіз ай постөндіріске жұмсалған. Басты рөлдерге актерлерді іріктеу де мұқият жүргізілген. Шамамен бір жарым айға созылған кастинг нәтижесінде кейіпкерлердің мінезі мен ішкі әлемін жеткізе алатын актерлер таңдалған.

«Бұл фильм Орта Азиядағы ең үлкен өрт жайлы. Көп адам бұл оқиғаны біле бермейді», - дейді режиссер.

Түсірілім кезінде табиғатқа зиян келтірмеу мәселесіне де ерекше мән берілген. Фильмде өрт пен апат көріністерін жасау үшін арнайы пиротехникалық шешімдер қолданылғанымен, түсірілім барысында бірде-бір ағашқа зақым келмеген.

«Орманда тек ағаштар емес, жан-жануарлар да бар. Сондықтан табиғатқа зиян келтірмеу біз үшін маңызды болды», - дейді режиссер.

Трагедияны экран арқылы сезіну

Фильмдегі басты рөлдердің бірін сомдаған Асан Мәжит үшін ең күрделі көріністердің бірі – кейіпкерінің әріптестерінен айырылғаннан кейінгі ішкі күйін жеткізу болған.

Актердің айтуынша, ол 2023 жылғы Семей орманындағы өрт туралы естігенімен, оқиғаның шынайы ауқымын толық білмеген. 60 мың гектарға жуық орманның өртенуі және 14 орманшының қаза болуы актер үшін фильмге дайындық барысында ғана тереңірек ашылған.

«Бұл оқиғаны эмоциялық тұрғыдан дұрыс жеткізу оңай болған жоқ. Кейіпкерім – фильм авторларының ойынан туған образ. Сол кейіпкер арқылы қаза болған қызметкерлердің жан дүниесін, оқиғаның ауыртпалығын жеткізуге тырыстым», - дейді Асан Мәжит.

Оның сөзінше, фильм арқылы орманшы мамандығының сырт көзге көріне бермейтін қиындығын да түсінуге болады. Олар табиғи апатпен бетпе-бет келгенде өз өмірін қатерге тігіп, орманды қорғауға тырысады.

Өрттен кейінгі өмір

«38. Соңғы нүкте» – тек орман өрті туралы фильм емес. Картина адам өмірінің құндылығы, достық, отбасы, жауапкершілік, кәсіби борыш пен жеке таңдау мәселелерін көтереді. Ең бастысы – фильм көрерменге табиғатқа деген көзқарасы туралы ой салуды көздейді.

Фильмнің продюсері әрі сценаристі Нұржігіт Хайдардың айтуынша, туынды арқылы авторлар өрттің зардабын ғана көрсетуді мақсат етпеген.

«Біз табиғатты аялауымыз қажет. Қазақстанда орман алқаптары азайып бара жатыр. Бұл фильм арқылы әрбір көрерменге орманды сақтау қажеттігін, онда қызмет етіп жүрген бейбіт күннің батырлары туралы жеткізгіміз келді», - дейді ол.

Осы тұрғыдан алғанда, «38. Соңғы нүкте» фильмінің атауы да символдық мәнге ие. Ол белгілі бір оқиғаның аяқталуын ғана емес, адамды таңдау жасауға мәжбүр ететін шекті – қайтып оралу мүмкін емес соңғы межені білдіреді.

Астана қаласында өткен жабық көрсетілім фильмнің кең прокат алдындағы алғашқы таныстырылымдарының бірі болды. Ал 3 қыркүйектен бастап «38. Соңғы нүкте» Қазақстан кинотеатрларында кең прокатқа шығады.

Фильм режиссері – Төребек Бейсебаев, продюсері әрі сценарисі – Нұржігіт Хайдар. Басты рөлдерді Асан Мәжит, Арман Уахитов, Алтыншаш Шаяхмет, Алмат Сақатов, Төлепберген Байсақалов, Асылбек Әйтіш және Мақсат Сәбитов сомдады.

Кинокартина ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігінің тапсырысы бойынша Ұлттық киноны қолдау мемлекеттік орталығының қолдауымен түсірілді.

 «38. Соңғы нүкте» – табиғатқа төнген қатердің салмағын және орманды қорғап, ел игілігі үшін аянбай еңбек етіп жүрген азаматтардың еңбегін еске салатын фильм.