Зейнетақыдан шешкен миллиондарыңыз күйіп кетуі мүмкін

Қалың бұқара баспаналы боламыз деп үміттеніп, Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорынан (БЖЗҚ) арнайы шотқа аударған қыруар қаражатқа қауіп төніп тұр. 2027 жылдың желтоқсан айынан бастап мыңдаған қазақстандықтың «Отбасы банкіндегі» депозиттерінде жатқан қаржысы жаппай кері қайтарыла бастайды. Себебі, мемлекет тарапынан берілген алты жылдық «мұрсат» өз мәресіне жетуге жақын.

Азаматтардың басым бөлігі шоттағы ақшаның нақты қашан күйіп кететінін әлі толық түсінбей жүрген сыңайлы. Ендеше, маңдай термен тапқан жинақты қалай сақтап қалуға болады?

Есте болса, 2021 жылдың соңында халыққа зейнетақы жинағының артылған бөлігін баспана жағдайын жақсартуға жұмсауға рұқсат берілген еді. Бастапқыда қаржыны игеруге небәрі үш жыл берілсе, кейін халықтың өтінішімен мерзім алты жылға ұзартылды. Алайда, ең басты әрі қатал ереже – кері санақ қаржы депозитке түскен күннен бастап жүреді.

Мәселен, сіз шотқа ақшаны бірнеше рет бөліп аудардыңыз делік. 2021 жылы 2 миллион, 2022 жылы 1 миллион, ал 2025 жылы тағы 1 миллион теңге түсті. Демек, 2027 жылы тек алғашқы аударылған 2 миллион теңгенің уақыты бітеді де, сол сома БЖЗҚ-ға кері қайтады. Кейінгі жаңа аударымдар алдыңғы ақшаның мерзімін ешқандай жағдайда ұзартпайды.

Қордан келген қаражатты ұстап қалудың жалғыз жолы – оны нақты мақсатқа, яғни жылжымайтын мүлікке жұмсау. Қазіргі талаптарға сай, ақшаны мынадай бағыттарға ғана пайдалануға рұқсат етіледі:

• Ипотека рәсімдеп, жаңа немесе қайталама нарықтан баспана сатып алу;

• Басқа банктегі бұрыннан бар ипотекалық несиені қайта қаржыландыру (жеңілдету);

• Өзіңізге тиесілі жер теліміне жеке тұрғын үй тұрғызу.

Көпшіліктің ақшасын әлі күнге дейін жарата алмай отыруының негізгі себебі – нарықтағы бағаның шарықтап кетуі мен бастапқы жарнаның жетіспеуі. Банктің дәстүрлі бағдарламалары бойынша баспана құнының кемі 50 пайызын жинау қажет екені жасырын емес.

Айталық, сіз 30 миллион теңгенің пәтерін көздеп отырсыз. Ол үшін шотта 15 миллион теңге жатуы шарт. Егер зейнетақыдан небәрі 5 миллион теңге ғана түскен болса, қалған 10 миллион теңгені өз қалтаңыздан құюға тура келеді. Қарапайым халық үшін осыншама соманы қысқа уақытта жинау өте қиын. Дегенмен, тығырықтан шығар жол бар – қазіргі таңда банкте бастапқы жарнасы төмен арнайы бағдарламалар жұмыс істейді. Сондықтан уақыт оздырмай, тиімді шарттарды жіті зерттеген абзал.

Сарапшылар ең алдымен, enpf-otbasy.kz порталына электрондық цифрлық қолтаңба (ЭЦҚ) арқылы кіріп, «Менің өтініштерім» бөлімінен қаражаттың түскен күнін нақтылап алуға кеңес береді. Одан кейін баспана құны мен жетіспейтін соманы қағазға түсіріп, нақты есептеңіз.

Ескеретін маңызды жайт: егер ақшаны жаратып үлгермей, қаражат БЖЗҚ-ға қайтып кетсе, оны қайта шешіп алу арманға айналуы ғажап емес. Себебі, маусым айында зейнетақы жинағын алудың жаңа, бұрынғыдан да жоғары жеткіліктілік шегі бекітілді. Оның үстіне, 2027 жылдан бастап еліміздегі негізгі экономикалық көрсеткіштер күрт өседі: айлық есептік көрсеткіш (АЕК) 4693 теңгеге, ал күнкөріс минимумы 55 173 теңгеге дейін көтерілмек. Сәйкесінше, қаржыны екінші рет қордан шығарып алу талабы еселеп қатая түспек. Уақыт тығыз, нақты шешім қабылдайтын сәт келді!