Мемлекеттік қарыз өссе де, сыртқы борыш азайып келеді

DALA INSIDE Telegram арнасының мәліметінше, Қазақстанның мемлекеттік қарызы биылғы жылдың алғашқы алты айында 38,5 трлн теңгеге жеткен. Жыл басында бұл көрсеткіш 36,4 трлн теңге болған. Яғни алты ай ішінде мемлекеттік борыш шамамен 2 трлн теңгеге немесе 5,7%-ға артқан.

Алайда бұл жолғы өсімнің басты ерекшелігі – сырттан емес, ел ішінен тартылған қаражаттың есебінен қалыптасуы. Қаржы министрлігінің деректеріне сәйкес, ішкі қарыз көлемі 26,1 трлн теңгеден 28,5 трлн теңгеге дейін ұлғайған. Бұл Үкіметтің қаржыны көбіне ішкі нарықта мемлекеттік бағалы қағаздарды орналастыру арқылы тартып жатқанын аңғартады.

Ал сыртқы борыш керісінше азайған. Жыл басынан бері оның көлемі шамамен 4 пайызға қысқарып, 8,35 трлн теңгені құраған. Сонымен бірге еурооблигациялар бойынша міндеттемелер де төмендеген.

DALA INSIDE арнасының жазуынша, мұндай өзгеріс Қазақстанның шетел валютасымен алынатын қарызға тәуелділігін біртіндеп азайтып келе жатқанын көрсетеді. Бұл өз кезегінде валюта бағамының құбылуынан туындайтын тәуекелдерді төмендетуге мүмкіндік береді. Себебі сыртқы қарыз көбіне доллар немесе басқа да шетел валютасында рәсімделеді.

Сарапшылардың айтуынша, бюджетті ішкі нарық арқылы қаржыландыру – әлемнің көптеген елінде қолданылатын қалыпты тәжірибе. Мұндай жағдайда мемлекетке негізінен отандық банктер, зейнетақы қорлары және басқа да қаржы институттары қаржы салады.

Дегенмен ішкі қарыздың да шектен тыс ұлғаюына жол бермеу маңызды. Өйткені мемлекеттік бағалы қағаздардың көлемі артқан сайын оларды өтеуге және сыйақысын төлеуге жұмсалатын бюджет шығыны да көбейеді.

Жалпы алғанда, мемлекеттік қарыз көлемі артқанымен, оның құрылымындағы өзгеріс назар аудартады. Сыртқы борыштың азайып, ішкі қаржыландырудың күшеюі қаржылық тұрақтылық үшін оң үрдіс саналады. Ендігі басты міндет – тартылған қаражаттың экономиканың нақты секторына, өндіріс пен инфрақұрылымды дамытуға тиімді жұмсалуын қамтамасыз ету.