"Ысырапсыз": Қызылорда диқандары суды қалай үнемдемек?

Су – стратегиялық ресурс. Әлемдік климаттың өзгеруі мен су тапшылығы қаупі сезіле бастаған қазіргі уақытта, әрбір тамшыны үнемдеу – кезек күттірмейтін міндет. Әсіресе, суды көп қажет ететін күріш өсірумен аты шыққан Қызылорда өңірі үшін бұл мәселенің маңызы зор. Осы орайда, отандық агро-инновация мен ІТ шешімдердің бірігуі су шаруашылығына жаңа серпін әкелмек.

Күні кеше Ыбырай Жақаев атындағы Қазақ күріш шаруашылығы ғылыми-зерттеу институты суару жүйесін оңтайландыру мақсатында үлкен сынақ жұмыстарын бастады. Нақтырақ айтқанда, суару каналдарының жеті стратегиялық нүктесіне отандық автоматтандырылған су өлшеу құрылғылары орнатылды. Бұл – егістікке берілетін тіршілік нәрінің көлемін нақты есептеп, оның мақсатты жұмсалуын тікелей бақылауға мүмкіндік беретін тың жоба. Мамандардың айтуынша, жүйе есеп-қисаптағы адами факторды барынша азайтып, процестің толық ашықтығын қамтамасыз етеді.

Айта кетерлігі, ғылыми институт тек суды есептеумен шектеліп қалған жоқ. Олардың базасында қазіргі таңда арнайы автоматтандырылған метеостанция толыққанды қызмет етуде. Станциядан алынған мәліметтер диқандарға ауа райының құбылмалылығына бейімделіп, агротехникалық шараларды алдын ала жоспарлауға және егіс алқаптарының жай-күйін мониторингтеуге көмектеседі. Оған қоса, су үнемдеу технологияларын жетілдіріп, күріш шаруашылығына цифрлық платформалар мен жасанды интеллект элементтерін енгізу бағытындағы іргелі ғылыми-зерттеулер де қатар жүріп жатыр.

Бұл бастаманың мемлекеттік деңгейдегі маңызы туралы Су ресурстары және ирригация министрлігінің Цифрландыру департаментінің директоры Ердәулет Жұмат атап өтті:

«Суды цифрлық есепке алу жүйелерін дамыту мен мониторинг үдерістерін автоматтандыруға ерекше мән беріліп отыр. Бұл су шығыны туралы неғұрлым нақты әрі жедел деректер алуға, адами фактордың әсерін азайтуға, су ресурстарын бөлудің ашықтығын арттыруға және басқарушылық шешімдерді негізді түрде қабылдауға мүмкіндік береді. Автоматтандырылған есепке алу және мониторинг жүйелерін енгізу су шығынын азайтуға, су ресурстарын ұтымды пайдалануға, аграрлық салада цифрлық технологияларды кеңінен қолдануға және Қызылорда облысының су шаруашылығын басқару тиімділігін арттыруға ықпал етеді».

Қорыта айтқанда, аграрлық секторды, оның ішінде күріш шаруашылығын цифрландыру – жай ғана уақытша тренд емес, экономикалық қажеттілік. Қызылорда алқаптарындағы бұл инновациялық қадам сәтті жүзеге асса, отандық технологиялар басқа өңірлердің де су шаруашылығын басқару жүйесіне жаңа стандарттар қалыптастыруы әбден мүмкін.