Үй саудасындағы жаңа ереже: Мүлік салығы қалай есептеледі ?

Биылдан бастап баспанасын сататындар үшін өте маңызды, тіпті қалтаға кәдімгідей салмақ салатын жаңа ережелер күшіне енді. Егер пәтерді сатып, артынша үстеме бағамен қайта саудалайтын болсаңыз, енді мемлекетке қомақты салық төлеуге тура келеді. Неге кей жағдайда салық сомасы миллиондап шығады, ал кейде көк тиын да төлемейсіз? Осы сауалдардың басын ашып, қарапайым тілмен түсіндіру үшін Krisha.kz мәліметтері мен «ҚАРЖЫЛЫҚ САУАТ» Telegram каналының пайдалы ақпараттарын негізге ала отырып, бірге талдап көрейік.

Ең басты жаңалық — биыл, яғни 2026 жылы сатып алған үйді бірден сатсаңыз, міндетті түрде салыққа ілінесіз. Жаңа заң бойынша баспананы салықсыз сату үшін оны кемінде екі жыл өз атыңызда ұстауыңыз қажет. Екі жылдық мерзім өтпей жатып сатсаңыз, табысыңызбен бөлісуге тура келеді. Алайда, салық үйдің жалпы құнынан емес, тек үстінен көрген пайдаңыздан ғана ұсталады. Яғни, үйді алған баға мен сатқан бағаның арасындағы айырмашылық есептеледі. Егер пайда көрмей, дәл алған бағаңызға сатсаңыз, салық төлемейсіз.

Бұл ретте салық мөлшерлемесі өскенін де ескерген жөн. Егер тапқан таза пайдаңыз 8500 АЕК-ке (бұл 2026 жылғы есеппен дәл 36 762 500 теңге) дейін болса, онда 10% салық төлейсіз. Мысалы, үйді сатып, үстінен 20 миллион теңге пайда көрдіңіз делік. Бұл шекті деңгейден аспағандықтан, оның 10 пайызын, яғни 2 миллион теңгені салыққа бересіз. Ал егер үстеме пайдаңыз 36,7 миллион теңгеден асып кетсе, онда асқан сомаға 15% салық салынады. Мәселен, 50 миллион теңге таза пайда тапсаңыз, алдымен 36 762 500 теңгенің 10 пайызы (3 676 250 тг) алынады. Одан қалған 13 237 500 теңгеге 15% салық (1 985 625 тг) есептеледі. Сонда мемлекетке жалпы жиыны 5 661 875 теңге төлеуге жатады.

Ал былтыр алған үйін биыл сататындар үшін жағдай сәл басқаша. Егер мүлік 2025 жылдың 31 желтоқсанына дейін сатып алынған болса, онда оған ескі ереже қолданылады. Бұл дегеніміз, үйді өз атыңызда небәрі 1 жыл ғана ұстау жеткілікті. Мәселен, пәтерді 2025 жылдың наурызында алып, бүгін сатсаңыз, үстінен қанша миллион пайда көрсеңіз де салықтан толық босатыласыз. Бірақ 1 жыл толмай сатсаңыз, үстеме пайдадан 10% салық төлеуге міндеттісіз. Егер 30 миллионға алып, 35 миллионға сатсаңыз, арадағы 5 миллионның 10 пайызы — 500 000 теңге бюджетке кетеді.

Тағы бір маңызды ескерту: бұл заң тек пәтер немесе жер үйге ғана емес, барлық жылжымайтын мүлікке ортақ. Пәтермен бірге паркингті, қойманы (кладовка), саяжайды немесе тіпті бос жатқан жер телімі мен гаражды сатсаңыз да, заң алдында бәрі бірдей саналады. Сондықтан, жылжымайтын мүлік нарығында қадам жасамас бұрын осындай қаржылық нюанстарды қатаң ескерген абзал.