«Мұнда жан баласы жоқ...»: Американдық саяхатшылар «елестер қаласы» Астанада 48 сағат ішінде не көрді?

Кез келген жаңа қаланың рухын сезіну үшін оның көшелерінде адасып, жергілікті тұрғындарымен тілдесу керек. Жақында америкалық саяхатшылар Итан мен Молли YouTube желісінде елордамызға арналған «48 HOURS in the World’s “Strangest” Capital» (Әлемдегі ең «оғаш» астанада 48 сағат) атты бейнебаян жариялады. Шетелдік влогерлер Астананың екі түрлі сипатын – мұздай суық бетоны мен ыстық ықыласты адамдарын дәлме-дәл таспаға түсіріп, қаланың шынайы келбетін ашып көрсетті.

Елестер қаласының иллюзиясы

Саяхатшылардың екі күндік туры сенбінің таңында Қазақ елі монументі мен Президент саябағының маңынан басталады. Оларды ең бірінші қарсы алғаны – зәулім ғимараттар, сәулет ғажайыптары және... абсолютті тыныштық. Демалыс күні таңғы сағат 9:30-да әкімшілік орталықта жан баласының болмауы қонақтарды аздап үрейлендіреді.

Молли кеңістіктегі бұл жалғыздықты өте дәл сипаттады:

«Бұл гүлдер мен ағаштарға толы әдемі жасыл саябақ, бірақ онда ешкім жоқ. Мен өзімді толығымен жабылғаннан кейін, қараңғыда ойын-сауық саябағына жасырын кіріп кеткендей сезінемін».

Астананың әйгілі желі мен өзен үстіндегі аяқталмай қалған LRT бағаналары да қаланың «оғаш» әрі аздап апокалиптикалық атмосферасын күшейте түскендей болды.

Өмір ағашы және «адамдарды табу»

Алайда бұл алғашқы когнитивті диссонанс ұзаққа созылмады. Итан мен Молли Бәйтерек монументіне кірген сәтте-ақ қаланың тірі тамырын дөп басты. Жалғыздық елесі сейіліп, орынды кезек пен халықтың шуы басты.

«Егер біз адамдарды табамыз деп үміттенген болсақ, онда біз шынымен де адамдарды таптық», — дейді олар.

Тұңғыш Президенттің қолтаңбасына қолдарын қою рәсімінің өзін олар үлкен қызығушылықпен өткізеді. Бұдан кейін саяхатшылар «Хан Шатыр» сауда орталығына барып, ондағы табиғи жарық пен киіз үй пішініндегі сәулетті жоғары бағалайды. Фуд-кортта Popeyes тауық етін жеп отырып, олар қаланың заманауи ырғағына толық еніп кетеді. Келесі нысан ретінде ЭКСПО орталығына барғылары келгенімен, оның қазір жасанды интеллект зерттеу институтына айналып, қарапайым халыққа жабық екенін көріп, қайтуға мәжбүр болады.

Сарыарқаның рухы және Надяның шапалағы

Саяхаттың екінші күні көрерменге Астананың мүлдем басқа, тереңірек әрі шынайы жағын ашады. Ескі қала – Сарыарқа ауданына жол тартқан авторлар алдымен кездейсоқ зиратқа тап болып адасып кетсе де, кейін бес қабатты кеңестік ғимараттары бар ауданды табады. Ең басты олжа – №14 гимназияның ішінде сақталған, 1975 жылы жасалған алып мозаика. Демалыс күні болғанына қарамастан мектеп күзетшісі оларды ішке кіргізеді. Тарих пен болашақты байланыстырған бұл өнер туындысы шетелдіктерді қатты таңғалдырады.

Бірақ бұл сапардың ең шарықтау шегі таста емес, қоғамдық көліктегі қарапайым қазақстандықтармен кездесуде еді. Автобустағы Надя есімді әйел олардың американдық турист екенін білгенде, эмоциясын жасыра алмайды.

«Ол: "Туристер?" Ол: "Барлығыңыз! Барлығыңыз!" деді. Автобус лық толы болатын. Ол: "Барлығыңыз. Бізде Америкадан келген туристер бар" деді. Ол қол соға бастады. Барлығы қол соқты. Содан кейін ол бізге ән айта бастады», — деп еске алады авторлар күліп.

Бұл оқиға шетелдіктерге ерекше әсер етті. Итан бұл сәтті жоғары бағалап: «Астанада бізде қазіргі уақытта Алматыдағыдан гөрі көбірек жергілікті, шынайы сезілетін қарым-қатынастар болды», — деп түйіндейді.

Сәулет ғажайыбы және көңіл толмаушылық

Видеоның соңғы нүктесі – Орталық Азиядағы ең үлкен Астана бас мешіті. Алып құрылыс пен ақ мәрмәр қонақтарды сөзсіз тамсандырды. Дегенмен, Молли 2022 жылы бұл жерге алғаш келген кезімен салыстырып, қазіргі ішкі ережелерге қатысты өз ренішін де жасырмады:

«Шынымды айтсам, бұл менің көңіл-күйімді түсірді, өйткені бұл мұсылман адамдар үшін әрине өте рухани, әдемі орын және жынысыңызға байланысты әркімнің залдың сұлулығын көріп, тамашалай алмайтыны мені аздап мұңайтады».

Бұл – журналистика мен медиада қашанда ескерілуі тиіс маңызды сигнал: туристер үшін визуалды әдеміліктен бөлек, инклюзивтілік пен ашықтық та үлкен рөл атқарады.