ІІМ, Sergek және урбанистер оқушыларды жол апатынан қалай қорғамақ?

Жаңа оқу жылының табалдырығында тұрғанда, қоғамды ең көп алаңдататын мәселе – оқушылардың жолдағы қауіпсіздігі. Биылғы статистиканың өзі көңіл көншітпейді: жыл басынан бері Қазақстанда балалардың қатысуымен бес мыңнан астам жол-көлік оқиғасы тіркеліп, жеті мыңнан астам бүлдіршін зардап шеккен, ал 160-тан астамы, өкінішке қарай, қаза тапты. Осы түйткілді мәселеге қоғам назарын аудару мақсатында Астанада Ішкі істер министрлігі, Sergek Group компаниясы және Vision Zero Community қоғамдық қоры бірігіп, ауқымды профилактикалық акция өткізді. Шара барысында полиция қызметкерлері балалардың жол ережесін қаншалықты білетінін тексеріп, дұрыс жауап бергендерге түн ішінде жүргізушілерге анық көрінетін жарық шағылыстыратын арнайы таспалар таратты.

Дегенмен, бұл бастама тек сыйлық үлестірумен шектелмейді, оның астарында терең қоғамдық жауапкершілік жатыр. ҚР ІІМ Әкімшілік полиция комитеті басқармасы бастығының орынбасары Ақтоты Боранова атап өткендей, ережелерді жай ғана жаттап алу жеткіліксіз, бала оны күнделікті өмірде саналы түрде қолдана білуі шарт. Заң мен тәртіп қағидаты ең алдымен ережені құрметтеуден басталатынын алға тартқан ол бұл дағдыны отбасы мен қоғам болып бала кезден қалыптастыру қажеттігін баса айтты.

Жол қауіпсіздігін қамтамасыз етуде заманауи технологиялардың рөлі зор болғанымен, ол адам факторын толық алмастыра алмайды. Бұл туралы Sergek Group бас директоры Евгений Ким нақты пікір білдірді. Оның айтуынша, смарт-камералар мен жүйелер қауіпті сәттерді анықтап, жағдайды бақылауға көмектескенімен, рөлде отырған жүргізушінің орнына ешқандай жасанды интеллект шешім қабылдамайды. Сондықтан технологиялық бақылау мен қоғамдық алдын алу жұмыстары қатар жүргенде ғана әрбір баланың мектепке барар жолы қауіпсіз болмақ.

Ал қалалық ортаны жоспарлау тұрғысынан келгенде, басты назар ересектерге аууы тиіс. Урбанист, Vision Zero Community жетекшісі Ерқанат Зайытов баланың табиғатына тән алаңғасарлықты ескеруді сұрайды. Оның сөзінше, жарық шағылыстыратын білезік тағып, ережені білу маңызды болғанымен, жауапкершіліктің барлығын баланың мойнына іліп қоюға болмайды. Бала ойнап жүріп көшеге шығып кетуі немесе ережені ұмытуы әбден мүмкін. Дәл осы тұста Vision Zero концепциясы іске қосылады: қалалық орта кез келген адамның, әсіресе баланың бір қателігі қайғылы жағдайға әкелмейтіндей етіп жобалануы тиіс. Жүргізушілер жылдамдықты шектеп, мектеп немесе ойын алаңдары маңында барынша мұқият болуы қажет. Өйткені жолда ең осал топ саналатын балалардың өмірі – тек қана ересектердің тікелей жауапкершілігінде.