Боқ қосылған бетон: Үндістандықтар құрылыс саласын төңкеріп тастады

Құрылыс саласы үшін күтпеген әрі таңғаларлық жаңалық Үндістаннан келді. Ғалымдар қоғамда жиі айтыла бермейтін шикізатты — адам қалдықтарын пайдалана отырып, жаңа буын бетонын ойлап тапты. Ең қызығы, бұл қоспа дәстүрлі бетонға қарағанда әлдеқайда төзімді әрі мықты болып шыққан.

Беделді Scientific Reports ғылыми журналында жарияланған зерттеуге сүйенсек, мамандар тікелей қалдықты емес, одан арнайы термиялық өңдеу арқылы алынған биокөмірді қолданған. Бұл экологиялық таза көмірді ұнтақтап, кәдімгі бетон қоспасындағы цементтің белгілі бір үлесін осы затпен алмастырған. Нәтижесінде, құрылыс материалының жаңа, одан да берік химиялық құрылымы пайда болды.

Зерттеушілер цементті 5%, 10% және 15% көлемінде биокөмірмен алмастырып, бірнеше мәрте тәжірибе жүргізген. Сынақтар ең жоғары тиімділік қоспа құрамындағы биокөмір үлесі нақты 10% болған кезде байқалатынын дәлелдеді. Бұл мөлшерден асырып жіберу материалдың сапасын төмендеткен.

Арада 91 күн өткеннен кейін бақылаудағы үлгілерге жүргізілген өлшемдер мынадай нәтижелерді көрсетті:

• Иілуге беріктігі: кәдімгі бетоннан 42%-ға артық;

• Сығылуға беріктігі: стандартты үлгіден 21%-ға жоғары.

Жаңалықтың маңызы тек мықтылықта ғана емес. Ғалымдар ұсынған тәсіл бірден екі жаһандық мәселенің шешімін ұсынады. Біріншіден, алып шаһарлардағы кәріз қалдықтарын қауіпсіз әрі тиімді өңдеуге жол ашылады. Екіншіден, өндірісі табиғатқа орасан зор зиян келтіріп, көмірқышқыл газын көп бөлетін цементке деген сұраныс айтарлықтай азаяды.

Идея бір қарағанда оғаш көрінгенімен, оның тарихи негізі бар. Бұған дейін зерттеушілер ежелгі римдіктердің қоғамдық әжетханалардан алынған қалдықтарды құрылыста белсенді пайдаланғанын дәлелдеген болатын. Уақыт өте келе мұндай органикалық қоспалардың құрамында кальцит түзіліп, материалды тастай қатырады. Соның арқасында Рим империясының алып ғимараттары ғасырлар бойы мызғымай сақталып қалған.

Дегенмен, авторлар бұл материалды қазірдің өзінде жаппай құрылысқа енгізуге әлі ерте екенін ескертеді. Зертханалық көрсеткіштер тамаша болғанымен, енді оны нақты ауа райы жағдайларында және ауқымды құрылыс алаңдарында сынақтан өткізу қажет.