2027 жылдан бастап банктер кімге ақша бермейді?

Той жасауға кредит, сол несиені жабуға тағы бір кредит, ал арасында жаңа шыққан смартфонды «рассрочкаға» ала салатын қазақстандықтардың шексіз тәбетіне Ұлттық банк ақыры «стоп-кран» басатын болды. Халықтың мойнындағы қарыздың қамыты тым ауырлап кеткенін жоғарыдағылар жаңа байқағандай, 2027 жылдың 1 қаңтарынан бастап жаңа, қатаң ереже күшіне енбек. Бұдан былай банктер алдыңыздан қызыл кілем төсеп, сұраған сомаңызды қолыңызға ұлы жымиыспен ұстата салмайды. Олар сіздің мойныңыздағы жалпы қарызыңызды тура 8 жылдық табысыңызбен салыстырып, есепшотқа үңілетін болады. Мәселен, сіздің айлығыңыз 500 мың теңге делік. Бір жылда бұл 6 миллион теңге болса, сегіз жылдық маңдай теріңіздің құны – 48 миллион теңге. Енді елестетіп көріңіз: қаланың шетінен алған қарапайым ипотекаңыз, астыңыздағы су жаңа кроссовердің автокредиті мен үйдегі теледидардың қарызын қосқанда осы 48 миллионнан асып кетсе – бітті. Қанша жерден кеуде ұрсаңыз да, бірде-бір қаржы ұйымы сізге көк тиын да бермейді. Ресми тілде «қарыздың табысқа қатынасы коэффициенті» деп аталғанымен, қарапайым халықтың тілінде бұл «шамаңа қарап шоқпар ұста» заңы. Ұлттық банк ертеңгі күні экономика сәл теңселсе, халық жаппай банкрот болып, елде жылағандардың хоры басталмасы үшін осындай «ең соңғы шекті» бекітіп жатыр. Әзірге бұл талап тек тексеріс режимінде өтіп, банктер қай нарықтың (ипотека ма, әлде автокредит пе) қаттырақ «қызып» жатқанын сырттай бақылап қана отыр. Бірақ 2027 жыл алыс емес. Сондықтан жаңа ереже жағадан алмай тұрғанда, қазіргі қарыздарды реттеп, қамытты сәл де болса босатып алған абзал. Әйтпесе, нағыз басқа іс түсіп, шұғыл ақша керек болған күні банктер сізге тек жабық есігін ғана көрсететін болады.