Роботтың «қолтаңбасы»: Желідегі нейрожелі контентін қалай танимыз?

Осыдан төрт жылға жуық уақыт бұрын, яғни 2022 жылдың қарашасында ChatGPT көпшілік назарына ұсынылғанда, ғаламтордағы контент өндірісі бұрын-соңды болмаған бетбұрысты бастан кешірді. Бүгінде тұтынушылардың тең жартысы дерлік күнделікті өмірде нейрожелілердің көмегіне жүгінеді. Алайда, көкейде өте маңызды сауал тұрады: біз күнделікті ақтарып жүрген интернеттегі мәтіндердің қаншасын шынымен адамдар жазған, ал қаншасы жасанды интеллекттің туындысы? Сауалға нүкте қою мақсатында Pew Research Center зерттеушілері соңғы бес жылда жарияланған жарты миллионға жуық ағылшын тілді веб-парақшаны арнайы мәтін танитын бағдарлама арқылы сүзгіден өткізген екен.

Сараптама нәтижесі интернеттің қазіргі келбетін айқын көрсетіп берді. Қарап отырсаңыз, жалпы ғаламтордағы барлық парақшалардың 10 пайызында нейрожелінің ізі сайрап жатыр. Он пайыздық көрсеткіш бір қарағанда аса үлкен көрінбеуі мүмкін, бірақ интернеттің сонау ескі жылдардан бері жинақталған алып архив екенін ескерген жөн. Егер ескі материалдарды ысырып қойып, тек ChatGPT шыққаннан кейінгі кезеңге ғана үңілсек, жағдай мүлдем басқаша. Нақтырақ айтсақ, соңғы жылдары жарияланған әрбір үшінші мақала (яғни 35 пайыздан астамы) жасанды интеллекттің тікелей қатысуымен жазылған немесе едәуір өңделген. Әрине, жаңа тенденция интернеттің әр түкпірінде әркелкі таралып жатыр. Мәселен, кәдімгі коммерциялық «.com» домендеріндегі әрбір оныншы мәтін роботтың қолынан шықса, ресми білім беру немесе үкіметтік сайттарда машиналық контенттің үлесі небәрі бір пайыздың төңірегінде ғана.

Ендігі кезекте «мәтінді машинаның жазғанын қалай аңғаруға болады?» деген заңды сұрақ туындайды. Жасанды интеллект адамдардың сөйлеу мәнеріне қанша жерден шебер еліктесе де, оның бойында өзіне ғана тән грамматикалық және стилистикалық әдеттері бар. Нейрожелілер орасан зор дерекқорлардан үйренетіндіктен, кейбір пунктуациялық белгілер мен сөздерді шектен тыс көп пайдаланады. Мысалы, олар ойды бөлу үшін ұзын сызықшаларды адамдарға қарағанда екі есе жиі қолданады және біртекті мүшелерді тізбектегенде үтірді аямай қояды. Оған қоса, машиналық мәтіндерде «терең бойлау», «өзара байланыс» немесе «айқын көрінісі» секілді пафосты сөздер өте жиі кездеседі. Жекелеген үтір немесе сөзге қарап мәтінді тұтастай робот жазды деп кесіп айту қиын, себебі адамдар да дәл солай жазады. Дегенмен, сөйлем құрылымындағы ұсақ детальдардың жиынтығы мен статистикалық заңдылықтар қазіргі таңда ақпарат пен ықпал етудің шекарасы жойылып, адам мен машинаның дауысы бірігіп кеткен жаңа экожүйенің қалыптасқанын дәлелдейді.