Қандастардың Қазақстанға оқуға түсуі 95%-ға жетті

2026-2027 оқу жылында ұлты қазақ шетел азаматтарына арналған 4% мемлекеттік білім беру квотасы бойынша 2 378 қандас талапкер Қазақстан Республикасының жоғары оқу орындарына оқуға қабылданды. Биыл аталған квота аясында барлығы 2 497 грант бөлініп, оның игерілу деңгейі 95,2%-ды құрады.

БИЫЛҒЫ ҚАБЫЛДАУ ҚОРЫТЫНДЫСЫ

2026 жылы 4% квота бойынша бөлінген 2 497 гранттың 2 378-і игерілді. Бұл көрсеткіш квота тарихындағы ең жоғары нәтижелердің бірі болып отыр. Бөлінген орындардың басым бөлігі техникалық, жаратылыстану-математикалық және педагогикалық бағыттарға тиесілі.

Кесте 1. Оқуға түскен қандастардың білім беру бағдарламалары бойынша бөлінуі (2026 ж.)

Шифр Білім беру бағыты Түлек саны

6В01 Педагогикалық ғылымдар 489

6В05 Жаратылыстану ғылымдары, математика және статистика 367

6В06 Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар 415

6В07 Инженерлік, өңдеу және құрылыс салалары 667

6В10 Денсаулық сақтау 108

6В11 Қызмет көрсету 87

6В02 Өнер және гуманитарлық ғылымдар 77

6В03 Әлеуметтік ғылымдар, журналистика және ақпарат 60

6В04 Бизнес, басқару және құқық 56

6В08 Ауыл шаруашылығы және биоресурстар 31

6В09 Ветеринария 9

Шетелдік филиалдар (Хериот-Уатт, Аризона университеттері) 12

СОҢҒЫ БЕС ЖЫЛДАҒЫ ДИНАМИКА

Соңғы жылдары 4% квота бойынша грант иеленген қандастар санының тұрақты өсуі байқалады. 2022 жылы игерілу деңгейі 22,40%-ды ғана құраса, 2025 жылы бұл көрсеткіш 69,35%-ға дейін артты. Грант иеленгендердің абсолютті саны 2021 жылмен салыстырғанда үш есеге жуық өсті.

Кесте 2. Грантқа түскендер саны мен игерілу көрсеткіштерінің динамикасы (2021–2025 жж.)

Жыл 4% квота (грант саны) Грант иеленгендер Игерілу көрсеткіші

2022 2 220 654 29,46%

2023 2 437 801 32,87%

2024 2 671 1 604 60,05%

2025 2 683 2 140 79,76%

2026 2 497 2 378 95,23%

Дереккөз: ҚР Ғылым және жоғары білім министрлігі, «Отандастар қоры» КеАҚ.

ОҢ ӨЗГЕРІСТЕРДІҢ СЕБЕПТЕРІ

Игерілу көрсеткішінің артуы – соңғы жылдары қабылданған нақты шаралардың нәтижесі. 2023 жылға дейін бөлінген гранттардың игерілу деңгейі 40%-ға да жетпейтін. Оның басты себептері – шетелдегі қандастар тұратын елдерде қазақ тілінде толыққанды орта білім беретін мектептердің тапшылығы, білім беру бағдарламаларының сәйкессіздігі, Қазақстан тарихы пәнінің шетелде оқытылмауы, сондай-ақ Ұлттық бірыңғай тестілеуде (ҰБТ) барлық пәннен шекті балл жинау талабы еді.

«Отандастар қоры» КеАҚ бұл мәселені бірнеше жыл бойы жүйелі түрде көтеріп келді. Отандастар қорының және ҚР Ғылым және жоғары білім министрлігінің жұмыс тобының үйлесімді әрекеті нәтижесінде 2024 жылы маңызды нормативтік өзгеріс қабылданды: қандас талапкерлер үшін әр пән бойынша шекті балл талабы алынып тасталды.

2025 жылдан бастап қандас талапкерлер тек үш пәннен – оқу сауаттылығы және екі бейінді пәннен тест тапсыратын болып белгіленді. Осы жеңілдіктердің нәтижесі бірден байқалды: егер 2023 жылы небәрі 801 қандас грант иегері атанса, 2024 жылы бұл сан екі есеге жуық өсіп, 1 604-ке жетті, ал 2025 жылы 2 138-ге дейін артты. 2026 жылы бөлінген гранттың 95,2%-ы игеріліп, 2 378 қандас грантпен оқуға түсті.

Қабылданған шаралар этникалық қазақтардың тарихи Отанында сапалы жоғары білім алу мүмкіндігін айтарлықтай кеңейтті. «Отандастар қоры» алдағы уақытта да қандастардың білім алуына жәрдемдесу, олардың бейімделуі мен ел игілігіне қызмет етуі үшін қажетті жағдай жасау бағытындағы жұмысын жалғастырады.

«Отандастар қоры» КеАҚ

Баспасөз қызметі

Байланыс: +7 775 510 5191 (Алжан Шарипов)

Instagram: @otandastar_qory